Van de week verbaasde ik mij over wat er op de verpakkingen staat van gedroogde kruiden die je kunt kopen. Daar kan bijvoorbeeld op staan dat kruiden enkele jaren houdbaar zijn.
Het is niet gek dat wanneer je kruiden gebruikt die al enkele jaren oud zijn, het gewenste resultaat niet altijd wordt behaald. De kracht van veel kruiden neemt namelijk na verloop van tijd af, een standaar die je daarin kunt aanhouden is dat na 1 jaar de kracht van de plant verminderd. Sommige planten verliezen hun kracht al wat sneller, zoals citroenmelisse en hop. Het hangt ook af van welk deel van de plant is gedroogd. Wortels en zaden zijn stevige delen van de plant en zijn over het algemeen wat langer houdbaar dan bijvoorbeeld bladeren of bloemen.
Maar hoe weet je nu of de gedroogde kruiden die je koopt nog krachtig zijn? Daar neem ik je graag in mee!
Zelf kies ik ervoor om zoveel mogelijk kruiden zelf te kweken en te oogsten. Zo weet ik hoe en wanneer de kruiden geoogst zijn. Want elk kruid kent een eigen tijd van oogsten, wat belangrijk is voor de geneeskracht.
De kracht en kwaliteit van een kruid hangen namelijk af van verschillende factoren. Laten we daar eerst eens naar kijken, want ook dit speelt een belangrijke rol in de uiteindelijke werking van het kruid dat je ervaart.
De grond
De bodem waarin een plant groeit, is van grote invloed. Een plant haalt haar voeding en mineralen uit de grond en staat voortdurend in verbinding met haar omgeving. De samenstelling van de bodem, de voedingsrijkdom, maar ook de vochtigheid en structuur van de grond spelen een rol in de ontwikkeling van de plant. Een plant die groeit op een gezonde, levende bodem krijgt iets anders mee dan een plant die op uitgeputte grond staat.
Het weer
Ook het weer heeft invloed op de plant. Regen, droogte, warmte en kou vragen allemaal iets anders van een plant. In een droge periode kan een plant bijvoorbeeld andere stoffen en eigenschappen ontwikkelen dan wanneer zij volop water tot haar beschikking heeft. De omstandigheden waarin een plant groeit, maken dus onderdeel uit van de geneeskracht.
Het zonlicht
Dan is er natuurlijk het zonlicht. Sommige planten groeien het liefst volop in de zon, terwijl andere juist gedijen in de halfschaduw of schaduw. De hoeveelheid licht die een plant ontvangt, heeft invloed op haar groei en ontwikkeling. Bepaalde stoffen ontwikkelen juist met de zon. Daarom kan de kracht van de plant, net elk jaar even wat verschillen. Aangezien we het ene jaar meer zon hebben dan het jaar erop.
Het moment van oogsten
Ook het moment waarop je een plant oogst, is belangrijk. Een plant verandert gedurende haar hele groeicyclus. Een jong blad is niet hetzelfde als een volwassen blad en een plant vóór de bloei heeft een andere samenstelling dan wanneer zij volop in bloei staat.
Daarom wordt niet ieder kruid zomaar op een willekeurig moment geoogst. Het juiste oogstmoment hangt af van de plant én van het deel dat je wilt gebruiken.
Ook de manier waarop een plant wordt geoogst, speelt voor mij een rol. Een machinaal geoogste plant draagt een heel andere energie dan een plant die met aandacht en zorg met de hand is geplukt. De manier waarop we met de plant omgaan, is voor mij onderdeel van het hele proces.
Want zodra je een plant oogst, wil je haar zo goed mogelijk behouden. Hoe snel wordt zij gedroogd? Op welke manier? Is het kruid blootgesteld aan veel licht of warmte? En hoe is het daarna bewaard?
Al deze factoren hebben invloed op de kwaliteit van het kruid dat uiteindelijk in jouw keukenkastje terechtkomt.
Maar hoe beoordeel je gekochte kruiden?
Je kunt natuurlijk niet meer zien op welke grond de plant heeft gestaan of hoeveel zonlicht zij heeft gekregen. Toch kun je met je eigen zintuigen verrassend veel ontdekken.
Kijk naar de kleur.
Een gedroogd kruid hoeft natuurlijk niet felgroen te zijn, maar een mooie, herkenbare kleur kan je wel iets vertellen. Een bladkruid dat volledig bruin en flets is geworden, zou bij mij bijvoorbeeld minder snel de voorkeur krijgen.
Ruik aan het kruid.
Dit is misschien wel een van de belangrijkste dingen die je kunt doen. Een goed kruid heeft vaak nog een duidelijke geur die je aan de plant doet denken. Bij aromatische kruiden zoals munt, citroenmelisse of tijm kun je dit heel goed ervaren. Ruikt het kruid nauwelijks nog? Dan kan dat een teken zijn dat er veel van de vluchtige bestanddelen verloren zijn gegaan of dat het kruid al langere tijd ligt.
Kijk naar de structuur.
Kun je nog herkennen welk deel van de plant je voor je hebt? Zie je bladeren, bloemen, zaden of stukjes wortel? Of is alles tot een heel fijn poeder vermalen? Hoe heler het kruid, hoe beter de werkzame stoffen bewaard blijven. Om deze reden werk ik niet met poeders. Koop liever zo heel mogelijke kruiden en vermaak deze vervolgens zelf thuis in de vijzel.
Voel het kruid.
Is het mooi droog en knisperend? Voelt het vochtig of zacht aan? Ook dat kan je iets vertellen over hoe het kruid bewaard is.
En misschien nog belangrijker: gebruik je zintuigen samen.
Kijk. Ruik. Voel. En wanneer het passend is, proef een klein beetje.
Hoe meer je met aandacht naar kruiden leert kijken, hoe meer je gaat ontdekken. Je hoeft niet alleen te vertrouwen op een houdbaarheidsdatum of op wat er op de verpakking staat. Je kunt zelf leren waarnemen wat een plant je vertelt.
Het is een plant die ergens heeft gegroeid, in een bepaalde bodem, onder bepaalde weersomstandigheden, met een bepaalde hoeveelheid zonlicht. Zij is op een bepaald moment geoogst, gedroogd en bewaard. En al die stappen maken onderdeel uit van het kruid dat jij uiteindelijk in je handen hebt.
Wil je hier zelf meer mee leren?
Dan is zelf je kruiden oogsten eigenlijk het allermooiste wat je kunt doen. Je weet dan precies welke plant je oogst, waar ze heeft gestaan en op welk moment je haar oogst. Je kunt het hele proces van oogsten, drogen en bewaren zelf in handen nemen en daarmee ook leren hoe je de kracht van de plant zo goed mogelijk behoudt.
In mijn basiscursus Wilde kruiden oogsten, drogen & bewaren neem ik je stap voor stap mee. Je leert onder andere wanneer je welk deel van de plant oogst, hoe je verschillende plantendelen droogt en hoe je kruiden zo optimaal mogelijk bewaart. Ook leer je meer over de werkzame stoffen in planten en waarom het moment van oogsten en de manier van drogen en bewaren zo belangrijk zijn.
Voor 25,- ga ik je dit allemaal leren!
Maar misschien denk je nu ook: en als ik eenmaal mijn kruiden heb, hoe weet ik dan welke plant ik waarvoor kan inzetten?
Ook daar neem ik je graag in mee. In de Kruidencirkel staat iedere maand een andere plant centraal. Je leert de plant kennen, maar ook hoe je haar kunt inzetten in je dagelijks leven. Zo bouw je stap voor stap een steeds diepere verbinding en kennis met kruiden op.
Van het leren herkennen en oogsten van de plant, naar het bewaren én uiteindelijk het bewust inzetten ervan. Zo leer je kruiden niet alleen gebruiken, maar leer je ze werkelijk kennen.
